Egzosomy w kosmetykach – jak działają i co kryją w składzie (INCI)?

Kosmetyki z egzosomami są promowane jako produkty wspierające regenerację, jędrność i kondycję skóry. Same egzosomy to niewielkie pęcherzyki uczestniczące w komunikacji między komórkami, ale produkty dostępne na rynku mocno różnią się źródłem i sposobem wykorzystania tych struktur. Jak działają, czy z kremu rzeczywiście docierają w głąb skóry i jak rozpoznać je w INCI? 

Czym są egzosomy?

Egzosomy to bardzo małe pęcherzyki zewnątrzkomórkowe, które komórki uwalniają do otoczenia. Mają zwykle około 30–150 nm średnicy i są otoczone błoną lipidową. Wewnątrz mogą przenosić m.in. białka, lipidy oraz cząsteczki RNA, dzięki czemu uczestniczą w komunikacji między komórkami.

Dla porównania ludzki włos ma około 80 000 nm grubości, więc pojedynczy egzosom jest od niego setki razy mniejszy. Egzosom nie jest komórką – nie dzieli się i nie namnaża.

Jak egzosomy działają na skórę?

Egzosomy przenoszą między komórkami białka, lipidy i cząsteczki RNA, dlatego mogą wpływać na procesy zachodzące w skórze. Ich potencjalne działanie obejmuje:

• wspieranie syntezy kolagenu i elastyny,

• ograniczanie stresu oksydacyjnego,

• łagodzenie procesów zapalnych,

• wspieranie regeneracji i bariery skórnej,

• wpływ na procesy związane z pigmentacją.

Przenoszone przez egzosomy cząsteczki mogą oddziaływać m.in. na fibroblasty, czyli komórki odpowiedzialne za produkcję składników macierzy zewnątrzkomórkowej, w tym kolagenu i elastyny. Dlatego egzosomy są wykorzystywane przede wszystkim w produktach ukierunkowanych na regenerację i oznaki starzenia skóry.

Czy egzosomy z kremu lub serum docierają w głąb skóry?

Nie w takim stopniu jak po zabiegach naruszających barierę naskórkową. Egzosomy mają około 30–150 nm, a warstwa rogowa bardzo skutecznie ogranicza przenikanie większych struktur w głąb skóry. Bez dodatkowych metod ich penetracja jest więc ograniczona.

Znaczenie ma też formuła kosmetyku i sposób dostarczania składnika. Głębsze przenikanie można uzyskać np. po mikronakłuwaniu lub zabiegach laserowych, ponieważ tworzą one czasowe drogi przejścia przez warstwę rogową.

Dlatego serum z egzosomami nakładane na nieuszkodzoną skórę nie jest odpowiednikiem preparatu stosowanego podczas zabiegu gabinetowego.

Jakie rodzaje egzosomów wykorzystuje się w kosmetykach?

Egzosomy i inne pęcherzyki zewnątrzkomórkowe mogą pochodzić z różnych źródeł. W produktach i materiałach dotyczących kosmetologii spotkasz przede wszystkim:

• pęcherzyki pochodzenia roślinnego – izolowane m.in. z komórek i tkanek roślinnych; w literaturze coraz częściej określa się je szerzej jako plant-derived extracellular vesicles (PDEVs),
• pęcherzyki pochodzenia mikrobiologicznego – wytwarzane przez mikroorganizmy; nie należy jednak utożsamiać ich z fermentami czy lizatami bakteryjnymi, ponieważ są to inne rodzaje surowców,
• pęcherzyki pochodzące z hodowli komórkowych – izolowane z materiału wydzielanego przez komórki hodowane w kontrolowanych warunkach.

Samo określenie „egzosomy” nie mówi więc jeszcze, z jakiego źródła pochodzi zastosowany surowiec ani co dokładnie zawiera. To istotne, ponieważ pochodzenie i sposób otrzymywania pęcherzyków wpływają na ich skład.

Jak rozpoznać egzosomy w składzie INCI?

Najbardziej jednoznacznym sygnałem jest człon Extracellular Vesicles w nazwie INCI. W bazie CosIng znajdziesz m.in. takie nazwy jak Lactobacillus Extracellular Vesicles, Porphyra Tenera Extracellular Vesicles czy Forsythia Koreana Callus Extracellular Vesicles.

Pierwsza część nazwy wskazuje źródło pęcherzyków, np. konkretny mikroorganizm albo roślinę. Sam zapis Callus Culture Extract, Ferment Lysate czy Ferment Filtrate nie potwierdza natomiast obecności egzosomów – oznacza inny rodzaj surowca.

Nie sugeruj się wyłącznie określeniami z frontu opakowania, takimi jak „kompleks egzosomalny” czy nazwa handlowa surowca. Jeśli chcesz sprawdzić, czy produkt rzeczywiście zawiera pęcherzyki zewnątrzkomórkowe, najważniejsza jest pełna lista INCI.

Pamiętaj też, że sama obecność nazwy składnika w bazie CosIng nie oznacza automatycznie, że został on zatwierdzony do stosowania w kosmetykach – o statusie prawnym decydują przepisy rozporządzenia kosmetycznego.

Czym różni się kosmetyk z egzosomami od zabiegu z egzosomami?

Kosmetyk i zabieg z egzosomami nie są równoważnymi metodami aplikacji. Serum lub krem stosuje się na powierzchnię skóry, natomiast w procedurach gabinetowych preparat może być nakładany po mikronakłuwaniu lub laserze. Dlatego efektów uzyskanych w badaniach zabiegowych nie można bezpośrednio odnosić do kosmetyku stosowanego w domu. 

W jakich kosmetykach znajdziesz egzosomy?

Egzosomy pojawiają się przede wszystkim w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji twarzy i skóry głowy. Najczęściej spotkasz je w:

• serum – lekkich formułach nakładanych pod krem,
• ampułkach – preparatach o skoncentrowanej formule,
• kremach – łączących egzosomy z humektantami, emolientami i innymi składnikami pielęgnacyjnymi,
• maskach – przeznaczonych do krótkiego kontaktu ze skórą,
• preparatach do skóry głowy – np. wcierkach, tonikach i ampułkach aplikowanych bezpośrednio na skórę.

Sama forma kosmetyku nie przesądza jednak o zawartości ani jakości zastosowanych egzosomów. Więcej powie Ci pełne INCI oraz informacja o źródle surowca.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze kosmetyku z egzosomami?

Przy wyborze takiego kosmetyku sprawdź przede wszystkim:

• pełny skład INCI – najlepiej, jeśli zawiera nazwę wskazującą na Extracellular Vesicles, a nie wyłącznie marketingowe określenie na froncie opakowania,
• źródło surowca – informacja o pochodzeniu pęcherzyków pozwala lepiej ocenić, z jakim typem składnika masz do czynienia,
• pozostałe składniki aktywne – efekt całego kosmetyku może wynikać także z obecności np. niacynamidu, ceramidów, peptydów czy kwasu hialuronowego,
• transparentność producenta – dobrze, jeśli podaje informacje o zastosowanym surowcu, jego pochodzeniu i sposobie wykorzystania w formule.

Sama nazwa „serum z egzosomami” nie mówi jeszcze, jaki rodzaj pęcherzyków zastosowano ani w jakiej ilości. Dlatego więcej niż front opakowania powie Ci pełny skład i informacje podane przez producenta.

Jak stosować kosmetyki z egzosomami?

Kosmetyki z egzosomami stosuj zgodnie z zaleceniami producenta, bo sposób aplikacji zależy od całej formuły, a nie tylko od obecności pęcherzyków zewnątrzkomórkowych.

Najczęściej wystarczy:

1. oczyścić skórę,
2. nałożyć serum, ampułkę lub krem,
3. uzupełnić pielęgnację kremem nawilżającym, jeśli produkt tego wymaga,
4. rano stosować ochronę przeciwsłoneczną.

Egzosomy nie mają jednej ustalonej listy składników, z którymi nie wolno ich łączyć. O tolerancji połączenia z retinoidami, kwasami czy witaminą C decyduje cała receptura i kondycja skóry. Po zabiegach naruszających barierę naskórkową stosuj wyłącznie preparaty zalecane do pielęgnacji pozabiegowej.

Po jakim czasie widać efekty stosowania egzosomów?

Nie ma jednego czasu, po którym każdy kosmetyk z egzosomami zacznie dawać widoczne efekty. Zależy to od rodzaju zastosowanych pęcherzyków, całej receptury, częstotliwości używania i kondycji skóry.

W przypadku kosmetyków stosowanych miejscowo pierwsze zmiany mogą dotyczyć przede wszystkim nawilżenia, komfortu i wyglądu skóry. Na efekty związane z jędrnością, kolorytem czy zmarszczkami potrzeba zwykle dłuższego, regularnego stosowania.

Nie warto też przenosić na domową pielęgnację wyników uzyskanych po mikronakłuwaniu czy laserze. Zabiegi ułatwiają dostarczanie egzosomów w głąb skóry, dlatego ich efekty i tempo działania nie są bezpośrednio porównywalne z kremem lub serum.

Czy kosmetyki z egzosomami są bezpieczne?

Kosmetyki z egzosomami mogą być dobrze tolerowane, ale ich bezpieczeństwa nie da się ocenić wyłącznie na podstawie obecności tych pęcherzyków w składzie. Liczy się także ich pochodzenie, sposób otrzymywania oraz cała receptura produktu.

Jeśli masz skórę wrażliwą lub reaktywną, przed pierwszym użyciem możesz wykonać próbę na niewielkim fragmencie skóry. Pieczenie, świąd lub utrzymujące się zaczerwienienie są sygnałem, żeby odstawić kosmetyk.

Przy aktywnym stanie zapalnym skóry, świeżych ranach lub leczeniu dermatologicznym lepiej skonsultować nowy produkt ze specjalistą. W ciąży i podczas karmienia oceniaj cały skład kosmetyku, a nie tylko obecność egzosomów.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy egzosomy to to samo co komórki macierzyste w kosmetykach?

Nie. Komórka macierzysta jest żywą komórką zdolną do podziałów, natomiast egzosom to niewielki pęcherzyk uwalniany przez komórkę. Nie dzieli się ani nie namnaża. W kosmetykach możesz spotkać zarówno składniki pochodzące z hodowli komórek roślinnych, jak i pęcherzyki zewnątrzkomórkowe – nie są to jednak te same surowce. 

Czy kosmetyki z egzosomami są odpowiednie dla wegan?

To zależy od pochodzenia egzosomów i pozostałych składników receptury. Pęcherzyki pochodzenia roślinnego lub mikrobiologicznego mogą być odpowiednie dla wegan, ale sama obecność egzosomów nie przesądza o wegańskim charakterze całego produktu. Jeśli jest to dla Ciebie ważne, sprawdź pełny skład oraz deklarację producenta lub wiarygodny certyfikat. 

Dlaczego kosmetyki z egzosomami są drogie?

Na cenę może wpływać sposób otrzymywania, izolacji, oczyszczania i stabilizowania pęcherzyków, ale nie można zakładać, że wysoka cena automatycznie oznacza większą zawartość lub lepszą jakość egzosomów. Znaczenie mają także pozostałe składniki, technologia formulacji, opakowanie i pozycjonowanie marki. 

Czy egzosomy muszą być oznaczone na etykiecie jako nano?

Nie automatycznie. W UE dopisek „(nano)” jest obowiązkowy przy składnikach spełniających prawną definicję nanomateriału. Sama wielkość egzosomów nie wystarcza więc do stwierdzenia, że każdy składnik egzosomowy musi być tak oznaczony. Jeśli składnik został zakwalifikowany jako nanomateriał, słowo „nano” powinno znaleźć się w nawiasie bezpośrednio po jego nazwie w INCI.  

Czy egzosomy można stosować na skórę głowy i włosy?

Preparaty z egzosomami są stosowane także na skórę głowy, a ich potencjalny wpływ na mieszki włosowe i wzrost włosów jest obecnie oceniany. Dostępne dane są jednak ograniczone i dotyczą głównie terapii gabinetowych lub aplikacji wspomaganej zabiegami. Nie ma podstaw, by zwykłemu kosmetykowi z egzosomami przypisywać leczenie wypadania włosów. Przy nasilonym lub nagłym wypadaniu włosów najpierw trzeba ustalić jego przyczynę. 

Literatura

1. Dong H., Deng Y., Li J. i wsp., Effect of plant-derived exosome-like nanoparticles in ultraviolet-induced skin photoaging, Frontiers in Pharmacology 2025 – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12711848/ 
2. Plant-derived exosome-like nanovesicles: a novel therapeutic perspective for skin diseases, Journal of Nanobiotechnology 2025 – https://link.springer.com/article/10.1186/s12951-025-03715-1 
3. Exosomes in Skin Rejuvenation: Systematic Review of Anti-Aging Effects and Clinical Applications, Dermatology Practical & Conceptual 2025 – https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12952817/